گرایش مهندسی الکترونیک چیست؟ معرفی کامل، دروس، بازار کار و آینده شغلی

آیا تا به حال  به این فکر افتاده‌اید که گوشی‌های هوشمند و ابر سیستم‌های کامپیوتری چگونه اطلاعات را پردازش می‌کنند و مسائل پیچیده‌ای را در کمتر از یک ثانیه حل می‌نمایند؟ این وظایف مهم را مهندسین برق در گرایش الکترونیک بر عهده دارند و با طراحی و ساخت قطعات مورد نیاز به پیشرفت پروژه‌های صنعتی کمک شایانی می‌نمایند. چنانچه از علاقه‌مندان به خلاقیت و نوآوری در حوزه برق هستید، می‌توانید با مطالعه‌ی مقاله‌ی پیش‌رو تصمیم مهمی برای آینده‌ی خود به عنوان یک مهندس برق اتخاذ نمایید.

معرفی گرایش و وظایف مهندسین الکترونیک

مهندسی برق به عنوان رشته‌ای که مغز متفکر در دنیای تکنولوژی محسوب می‌شود، یکی از مهم‌ترین و پرطرفدار‌ترین رشته‌های مهندسی در دانشگاه‌های ایران و جهان به شمار می‌رود. علاقه‌مندان این رشته می‌توانند در گرایش‌های مختلفی از مهندسی برق تحصیل نمایند.

تحصیل در گرایش الکترونیک به مهندسین این امکان را می‌دهد تا از ساده‌ترین مدارات و بردهای الکترونیکی به پیچیده‌ترین سیستم‌های دنیا در حوزه برق دست پیدا کنند. در ایران دانش‌آموزان می‌توانند در مقطع متوسطه دوم، گرایش الکترونیک را به عنوان رشته تحصیلی خود برگزینند و به تحصیل در آن تا مقاطع تحصیلات تکمیلی در دانشگاه ادامه دهند.

همان‌طور که در مطلب پردرآمد ترین گرایش در مهندسی برق بیان کردیم، مهندسی برق الکترونیک یکی از رشته‌های پردرآمد است که مهندسان آن با طراحی و توسعه‌مدارها و سیستم‌های الکترونیکی برای دستگاه‌های متنوعی فعالیت می‌کنند. به دلیل تنوع کاربرد و تقاضای بالا در بازار، این تخصص فرصتی عالی برای کسب درآمد بالا فراهم می‌کند.

مهندسی الکترونیک  با دربرگیری طیفی گسترده از علوم تخصصی مانند مهندسی کامپیوتر، هوش مصنوعی، الکترونیک آنالوگ، دیجیتال و طراحی مدارهای مجتمع به مهندسان قدرت می‌دهد تا در مرزهای علم و دانش حرکت کنند و پیشرفت را برای جامعه مهندسی به ارمغان آورند. برای نمونه طراحی مدارهای مجتمع با ترکیب الکترونیک آنالوگ می‌تواند به ساخت قطعه‌های سخت افزاری کوچک اما در عین حال دقیق منجر شود. بدین ترتیب با به کارگیری این مهارت‌ها، توسعه در صنایع مختلف مانند تجهیزات پزشکی، سیستم‌های نظامی و دفاعی ممکن خواهد شد.

در کنار این نقش‌های استراتژیک، وظایف محول شده به یک مهندس الکترونیک نیز بسیار گسترده و حساس خواهد بود. این متخصصان مسئولیت‌های زیر را بر‌عهده دارند:

• طراحی و توسعه مدارات
• ایجاد نقشه‌های فنی و نقشه‌های توپوگرافی برای اطمینان از نصب و بهره‌برداری صحیح
• پیاده‌سازی بردهای الکترونیکی
• برنامه‌نویسی سیستم‌های پیچیده

علاوه بر موارد گفته‌شده در بالا، آن‌ها باید در فرآیند تست و عیب‌یابی قطعات و سیستم‌ها نیز تسلط کامل داشته باشند تا از پایداری و دقت آن‌ها در شرایط مختلف کاری اطمینان حاصل نمایند. این‌ها همه از جمله مسئولیت‌های کلیدی مهندسین الکترونیک خواهد بود.

ویژگی‌های منحصر به فرد در گرایش الکترونیک

در اینجا با بیان 5 مورد به ویژگی‌های قابل توجهی که گرایش الکترونیک نسبت به دیگر گرایش‌های مهندسی برق دارا است، می‌پردازیم:

1. امکان پیشرفت با تمرکز بر سیستم‌های اتوماسیون، الکترونیک یا سیستم‌های کنترلی: تخصص در یک حوزه خاص به شما این امکان را می‌دهد که در آن زمینه متخصص شوید و درهایی را به سمت موقعیت‌های سطح بالاتر باز کنید و رضایت شغلی را افزایش دهید.
2. تمرکز بر مقیاس‌های میکرو و پردازش سیگنال‌ها: در گرایش الکترونیک بیشتر فعالیت ها در حوزه‌ی میکرو بر روی جریان‌های کوچک و تراشه‌های میکروسکوپی خواهد بود. اما در برق قدرت، مهندسین با جریان‌های عظیم و تجهیزات سنگین در نیروگاه‌ها سروکار دارند.
3. وجود فرصت‌های شغلی قابل توجه در زمینه‌ی انرژی‌های تجدید پذیر، تولید برق و مخابرات: رشته‌ی مهندسی الکترونیک با ایجاد کسب‌ وکارهای جدید و خلاقانه در زمینه‌های یادشده، فرصت‌های شغلی گسترده‌ای را ارائه می‌دهد. فارغ‌التحصیلان می‌توانند این فرصت‌های شغلی را در بخش‌های خصوصی و دولتی بیابند.
4. مرز باریک الکترونیک با دنیای نرم‌افزار و هوش مصنوعی: الکترونیک یکی از معدود حوزه‌های مهندسی برق به شمار می‌رود که با علوم کامپیوتر اشتراکات فراوانی دارد. یک مهندس الکترونیک می‌تواند همزمان با طراحی سخت‌افزار از الگوریتم‌های هوش مصنوعی استفاده نماید و خلاقیت را به این عرصه آورد.
5. طراحی های متنوع از سطوح ابتدایی یک مدار تا طراحی‌های پیشرفته‌ مینی تراشه و آی‌سی: طراحی در گرایش الکترونیک از ساده‌ترین مسائل در خلق شماتیک یک مدار، طراحی برد‌های الکترونیکی(PCB)  و پیاده‌سازی یک سیستم کنترلی ساده آغاز می‌گردد. مهندسین در این حوزه با گذراندن دوره‌های آموزشی و سپس انتخاب صحیح قطعات و بهینه سازی مسیرها، قدم به قدم به لایه‌های پیچیده‌‌تری در مهندسی وارد می‌شوند تا به طراحی پیشرفته دست یابند.

مقایسه گرایش الکترونیک با دیگر گرایش‌های رشته‌ی مهندسی برق

یکی از پرتکرار‌ترین سوالاتی که برای علاقه‌مندان به گرایش الکترونیک ممکن است پیش بیاید، تفاوت‌های این گرایش با سایر شاخه‌های مهندسی برق خواهد بود. در جدول زیر این موضوع به صورت کلی بررسی گردیده است:

دروس مهم دانشگاهی در مقاطع تحصیلی گرایش الکترونیک

 واحد‌های درسی دانشگاهی می‌توانند نقطه‌ی عطف دانشجویان در دوران تحصیل به شمار بیایند. در دوران کارشناسی و تحصیلات تکمیلی یعنی کارشناسی ارشد و دکتری علاوه بر واحد های عمومی، دروس تخصصی مهمی نیز ارائه می‌شود که دانشجویان با مطالعه صحیح و توجه به آن‌ها و یادگیری عمقی می‌توانند مسیر خود را برای آینده شغلی و تحصیلی مشخص نمایند. دانشجویان باید 38 واحد تخصصی را در طی 4 سال کارشناسی بگذرانند. در اینجا واحد‌های مهم درسی در دوران کارشناسی (لیسانس) آورده شده است:

• فیزیک الکترونیک
• مدارهای پالس و دیجیتال
• طراحی سیستم‌های ریز‌پردازنده‌ای
• الکترونیک آنالوگ
• مدارهای مخابراتی
• آزمایشگاه الکترونیک آنالوگ
• الکترونیک ۳
• فیزیک مدرن
• الکترونیک صنعتی
• فیزیک پالس
• مدارهای مجتمع
• طراحی سیستم‌های دیجیتال
• پردازش سیگنال‌های دیجیتال
• شبکه‌های مخابراتی
• فیلتر و سنتز

بعد از گذراندن دوران کارشناسی، دانشجویان برای ورود به مقطع تحصیلی ارشد در مهندسی برق گرایش الکترونیک می‌توانند از بین گرایش‌های زیر که زیرشاخه‌ی الکترونیک محسوب می‌شوند را برای ادامه تحصیل انتخاب نمایند:

• طراحی آنالوگ
• مدارهاي دیجیتال
• ادوات میکرو
• نانوالکترونیک

موقعیت‌های شغلی و درآمد مهندسان الکترونیک در ایران

همانطور که می‌دانید یافتن یک شغل مناسب و کسب درآمد در رشته های مهندسی نیازمند داشتن مهارت و تجربه در حیطه‎ی تخصصی رشته تحصیلی خواهد بود. در ایران نیز رشته مهندسی الکترونیک به دلیل گستردگی کاربردها، همواره یکی از حوزه‌های پرتقاضا محسوب می‌شود، حقیقت این امر را می‌توانید در سایت‌های شغل‌یابی مانند ای استخدام و جاب ویژن بررسی کنید و از این مورد اطمینان حاصل نمایید. اما باید در نظر داشت که صرفا یادگیری تئوری برای ورود به محیط های شغلی  و صنعتی کافی نخواهد بود. برخی از موقعیت‌های شغلی مهندسین الکترونیک به همراه درآمد آن‌ها در سال 1405 در جدول زیر آمده است:

یکی از مهم‌ترین مواردی که در انتخاب شغل آینده‌ی خود باید در نظر داشته باشید، میزان تجربه کاری شما خواهد بود. یکی از دلایلی که به افزایش حقوق شما در شرکت‌ها و پروژه‌های صنعتی کمک شایانی می‌نماید میزان تجربه و سابقه‌ی کاری شما در پروژه‌های مختلف خواهد بود. از این سو یادگیری و گذراندن دوره‌های آموزشی می‌تواند روشنی‌بخش این مسیر باشد. گروه آموزشی پارس پژوهان با برگزاری ده‌ها دوره‌ی آموزشی تخصصی در گرایش الکترونیک و ارائه‌ی مدرک حرفه‌ای و قابل قبول می‌تواند نقش مهمی در آموزش و یادگیری علاقه‌مندان ایفا نماید.

گروه آموزشی ما با ارائه‌ مدرک فنی و حرفه‌ای، بهره‌گیری از اساتید مجرب و برگزاری دوره‌های تخصصی و عملی، به دانشجویان این امکان را می‌دهد که علاوه بر کسب دانش تئوری، تجربه‌ عملی نیز کسب نمایند و بتوانند به بازار کار راه پیدا کنند.

آینده‌ی بازارکار مهندسی الکترونیک در ایران چگونه خواهد بود؟

رشته‌های مهندسی همواره در پیشرفت صنعت کشور نقش پررنگی ایفا می‌نمایند، از این رو آینده‌ی بازارکار الکترونیک در ایران با وجود چالش‌های اقتصادی مسیر روشنی را در پیش خواهد داشت. این مسیر از «مونتاژ و تعمیرات» به سوی «طراحی محصولات» در حرکت است. در ادامه سه دلیل برای این ادعا وجود آورده شده است:

• تلاش در جهت بومی‌سازی: تحریم‌ها و فشارهای اقتصادی به وجود آمده یکی از عواملی هستند که در دهه‌های اخیر نیاز به مهندسین الکترونیک را افزایش داده‌اند و طراحی‌های پیشرفته داخلی در حوزه‌ای مانند اتوماسیون صنعتی و صنایع دفاعی از اهمیت بالایی برخوردار خواهند بود.
• درخواست‌ برای جذب نیروهای متخصص: با پیشرفت جوامع صنعتی، حوزه‌ی مهندسی نیاز به مهندسینی خواهد داشت که با بهره‌گیری از مهارت‌های چندگانه همراه با ترکیب نرم افزار و سخت افزار به پیش روی موفق پروژه‌ها سرعت دهند.
• ایجاد فرصت‌های کارآفرینی: کاهش واردات محصولات و کمبود خطوط تولید الکترونیکی، یک فرصت بی‌نظیر را برای مهندسان فراهم می‌کند تا به چرخه‌ی تولید بپیوندند و حتی صاحب کسب و کار موفقی در این حیطه شوند.

در نتیجه آینده متعلق به مهندسانی است که بتوانند محصولی کامل و حرفه‌ای (از طراحی مدار تا برنامه‌نویسی و رفع عیب) را ارائه دهند.

برترین دانشگاه‌های گرایش مهندسی الکترونیک در ایران و جهان

برای کسب موفقیت در رشته‌ی تحصیلی مورد علاقه خود ابتدا باید در دانشگاه‌های برتر پذیرفته شوید تا بتوانید مهارت‌های مورد نیاز را در محضر بهترین اساتید فرا گیرید. در اینجا فهرستی از بهترین دانشگاه‌های ایران و جهان در مهندسی برق گرایش الکترونیک برای شما آورده شده‌است. شما باید با توجه به رتبه‌ی کنکور مورد درخواست برای قبولی در آزمون ورودی دانشگاه اقدام نمایید:

• دانشگاه صنعتی شریف
• دانشگاه صنعتی امیرکبیر
• دانشگاه تهران
• دانشگاه علم و صنعت
• دانشگاه تربیت مدرس
• دانشگاه شهید بهشتی
• دانشگاه صنعتی اصفهان
• دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی
• دانشگاه شیراز
• دانشگاه تبریز

در اینجا نیز برترین دانشگاه‌های دنیا در رشته‌ی مهندسی الکترونیک آورده شده است:

• مؤسسه فناوری ماساچوست (ام‌آی‌تی) در کمبریج، ایالات متحده آمریکا
• دانشگاه ملی سنگاپور (ان‌یو‌اس)
• دانشگاه فناوری نانیانگ، سنگاپور (ان‌تی‌یو سنگاپور)
• دانشگاه کالیفرنیا، برکلی (یو‌سی‌بی)
• دانشگاه کمبریج، بریتانیا (انگلستان)

برای تبدیل شدن به یک مهندس الکترونیک موفق به چه مهارت‌هایی نیاز خواهیم داشت؟

یک مهندس برق تحصیل کرده در شاخه‌ی الکترونیک بسته به میزان علاقه خود و نوع  سازمانی یا شرکتی که در آن مشغول به کار است می‌تواند سطوح متفاوتی از آموزش را تجربه نماید. موفقیت در یک رشته‌ی تحصیلی مانند الکترونیک مستلزم یادگیری مهارت‌هایی در تمام سطوح خواهد بود. این مهارت‌ها را می‌توان به چند دسته‌ی زیر تقسیم‌بندی نمود:

فراگیری مهارت‌های پایه و علمی: این مهارت‌ها عمده ی مسیر یادگیری اولیه‌ی شما را شکل خواهند داد.

• تسلط بر مدارها و تحلیل آن‌ها در حالات DC و AC
• توانایی حل مسائل ریاضیات مهندسی و جبر خطی
• آشنایی و درک عمیق از نحوه کارکرد ترانزیستورها و مواد نیمه‌هادی

تخصص در مهارت‌های ابزاری و نرم افزاری: در این بخش شما با داشتن مهارت‌های ذیل به یک مهندس با قابلیت‌های عملیاتی و اجرایی تبدیل خواهید گشت.

• طراحی و شبیه‌سازی مدار با بهره گیری از نرم افزار PSpice برای طرح‌های ابتدایی
• طراحی PCB و استفاده از نرم افزار طراحی Altium Designer
• تبحر در نوشتن برنامه‌های میکروکنترلر‌ها مانند AVR و ARM
• تسلط بر زبان‌های برنامه نویسی مانند C/C++
• توانایی در پردازش سیگنال دیجیتال (DSP) و FPGA

ارتقای مهارت‌های مدیریتی و اجرایی: تخصص فنی باعث می‌شود که شما در لیست نهایی استخدام قرار بگیرید، اما مهارت‌های نرم همان چیزی هستند که به شما در پیشرفت کمک می‌کنند. با تقویت توانایی‌های شخصی خود در حل مسائل و چالش‌ها به بهترین شکل، شما به یک مدیر موفق تبدیل خواهید شد. این مهارت ها به شما در راستای این اهداف کمک شایانی خواهد نمود:

• برقراری ارتباطات موثر با مشتریان و همکاران در مسائل پیچیده
• حل مسئله تحلیلی همراه با جداسازی خطاها و تشخیص مسائل متناوب
• انجام بالاترین سطح در کار تیمی و همکاری با متخصصان مکانیک و نرم‌افزار
• سازماندهی و مستندسازی اطلاعات و حفظ تاریخچه طراحی
• توانایی در رهبری و هدایت مهندسان جوان

تمامی توانایی‌های ذکر شده در بالا، پایه و اساس تبدیل شدن به یک مهندس برق در گرایش الکترونیک را تشکیل خواهند داد. اما برای ورود به پروژه‌های صنعتی و حرفه‌ای در ابتدا شما باید به نرم افزار‌های حیطه‌ی تخصص خود مسلط باشید و از آن‌ها در جهت پیش‌برد اهداف پروژه استفاده کنید. شما می‌توانید با مراجعه به صفحه دوره‌های آموزشی مهندسی برق، بهترین و مناسب‌ترین دوره‌ی آموزشی را انتخاب نمایید و از تدریس بهترین اساتید در دوره‌های الکترونیک بهره‌مند شوید.

گروه آموزشی مهندسی برق در پارس پژوهان با ارائه‌ی دوره‌های تخصصی و پروژه‌محور مسیر روشنی را برای علاقه‌مندان حوزه مهندسی برق هموار نموده است. در ادامه از شما دعوت  می‌شود تا به صفحه‌ی دوره آموزش طراحی بردهای الکترونیک Altium Designer سربزنید و این دوره ی آموزشی حرفه‌ای که از مبانی اصلی گرایش الکترونیک خواهد بود را شرکت نمایید. شما با گذراندن این دوره های مفید، انجام تمرین‌ها و پروژه‌های مکرر خواهید توانست به بازار کار مربوط به این حوزه ورود نمایید و درآمد قاب قبولی را کسب نمایید.

نتیجه گیری

در دنیای امروز با پیشرفت فناوری‌های نوین نقش متخصصان الکترونیک در ایجاد نوآوری و بهبود کیفیت محصولات الکترونیکی حیاتی محسوب می‌شود. مهندسین الکترونیک با بهره‌گیری از توانمندی های خود و استفاده از نرم افزار های تخصصی می‌توانند یک قطعه الکترونیکی کوچک را طراحی و آن را به یک سیستم عظیم و پیچیده صنعتی تبدیل نمایند. یادگیری و ارتقای مهارت‌های تخصصی، نرم افزاری و سخت افزاری از ارکان مهم پیشرفت و تبدیل شدن به یک مهندس موفق خواهد بود.

به دانشجویان و فارغ التحصیلان الکترونیک توصیه می‌گردد که با شرکت در دوره‌های آموزشی و کارآموزی، مهارت‌ها و توانمندی‌های خود را در سریعترین زمان ممکن ارتقا دهند تا به بازار کار و پروژه های صنعتی وارد گردند.در پایان از  شما به عنوان مخاطب این مقاله‌ درخواست می‌شود تا دیدگاه خود را درباره‌ی مهندسی برق بیان نمایید و مسیر پیشرفت در این رشته را در انجام دادن چه مواردی می‌بینید؟

نویسنده: صالحه علیپور